مقاومت مدنی، منزوی ساختن سازمان یافته (بایکوت)

مترجم: تئومان

کتابی که قرار است در این بخش بعنوان منبع قرار گیرد، در دو مقاله ی اول به توصیف حرکتهای گوناگونی که بر علیه حکومتهای کشورهای سوسیالیستی سابق سازماندهی شده بود می پردازد از آن جمله مبارزه جنبش همبستگی بر علیه حکومت ژنرال یارولسکی و زمامداران قبل از ایشان در لهستان و یا حرکتهای ضد رژیم سوسیالیستی در چک و اسلاواکی. من فکر کردم که بررسی اشکال گوناگون مقاومت مدنی مردم در کشورهای گوناگون را با یک جنبش مشهور بین المللی و تاریخی شروع کنیم که در اواسط قرن نوزدهم در ایرلند روی داد. این جنبش و مبارزه ی مدنی با نام بایکوت (تحریم) مشهور است.
بایکوت عمومن به نوع حرکت سیاسی گفته می‌شود که یک بار و به منظور اصلاح یک رفتار سیاسی از طرف عوامل قدرت و با اهمیت به کار می‌رود. اگر زمان آن طولانی شود یا بخشی از یک برنامهٔ کلی‌تر برای آگاه ساختن مردم یا اصلاح قوانین یا سیستم حکومت‌ها باشد، بهتر است به جای آن از عبارت‌های تخصصی در سیاست و اقتصاد استفاده شود. طبیعی است که بایکوت می تواند فرد، شرکت، سازمان و یا محصولات تولیدی و خدماتی را نیز شامل شود.


تحریم و بایکوت برای موفق شدن پیش شرطهای مشخصی را باید در بر داشته باشد. یکی از این پیشرطها آگاهی و آمادگی مردم است. پروسه ی آگاهی مردم در مورد مشخص احتیاج به اقدامات گوناگون دارد که من در اینجا از توضیح مبسوط آن خودداری می کنم ولی باید تاکید کنم که یک پروسه از اقدامات دو طرفه از طرف رهبران سیاسی و مردم همراه است. اعتماد مردم به رهبری یک ضرورت مهم دیگر است. بدین ترتیب بایست بستر اقدام به بایکوت می بایست با برنامه ریزی، اگاهی از شرایط ملی و بین الملل و در نهایت همگامی مردم توام خواهد باشد. هر کسی نمی تواند درخواست تحریم این یا آن حرکت، کالا و یا سیاست را پیش کشیده و موفق شود.
امروزه به دلیل وجود اینترنت اعمال تحریم و بایکوت آسان‌تر صورت می گیرد، چون به سادگی با ساختن یک وب‌گاه یا ارسال ایمیل  به گروهی از افراد می‌توان دیگران را به پیوستن به تحریم ترغیب کرد. ترغیب و اطلاع رسانی کافی می تواند به برد و وسعت بایکوت کمک کند!
مفهوم و واژه ی بایکوت از نام چارلز بایکوت، گرفته شده و استفاده از آن در زبان انگلیسی از زمان اختلافهای مالکین زمین در ایرلند آغاز شد. چارلز بایکوت مباشر زمین‌داری به نام لرد ارن  بود که که در بخش مایو در ایرلند زندگی می‌کرد و در سال ۱۸۸۰ توسط ایرلندی‌ها از لحاظ اجتماعی طرد (بایکوت) شد. در آن سال محصول مزارع اندک بود و مزرعه‌داران ایرلندی توان پرداخت اجاره‌ بهای خود را نداشتند. از این رو لرد ارن پیشنهاد کرد ۱۰ درصد اجاره را به مزرعه‌داران ببخشد. در سپتامبر همان سال، مستاجران درخواست ۲۵ درصد تخفیف کردند که با مخالفت لرد روبه‌رو شد. چارلز بایکوت تصمیم گرفت ۱۱ مستأجر را که توان پرداخت اجاره‌شان را نداشتند، از زمینشان بیرون براند. چارلز استیوارت پارنل پیش از اخراج مستأجران در یک سخنرانی پیشنهاد کرد به جای توسل به خشونت در مقابله با زمین‌داران طماع و مباشرانشان، بهتر است آنها را طرد کنند. این پیشنهاد که ابتدا در مورد چارلز بایکوت عملی شد، کارگر افتاد. مستأجران مدت کوتاهی ناچار شدند با شرایط بد اقتصادی کنار بیایند اما در عوض توانستند به سرعت چارلز بایکوت را منزوی کنند. به زودی بایکوت دریافت که همه او را طرد کرده‌اند. کارگران دیگر حاضر به کار در خانه و مزرعه و اصطبل او نیستند، بازرگانان محلی با او داد و ستد نمی‌کنند و پستچی نامه‌هایش را به دستش نمی‌رساند.
عملکرد یکپارچهٔ ی ایرلندی‌ها به این معنا بود که چارلز بایکوت نمی‌توانست کسی را برای کار و دروی مزارعش استخدام کند. در نهایت ناچار شد ۵۰ کارگر را از جایی دیگر استخدام کند و با اسکورت ۱۰۰۰ پلیس و سرباز به منطقه بیاورد تا محصولش را درو کنند. رهبران انجمن ارضی ایرلند اعلام کرده‌ بودند که حرکتشان توام با خشونت نخواهد بود و در واقع هم هیچ رفتار خشونت‌آمیزی از مزرعه‌داران ایرلندی سر نزد. هزینهٔ این کار در نهایت (یعنی استخدام کارگران از مناطق دیگر) بسیار بیشتر از ارزش محصول برای چارلز بایکوت تمام شد. پس از اتمام درو نیز طرد اجتماعی چارلز بایکوت به شکل موفقیت‌آمیزی ادامه یافت. در عرض چند هفته نام «بایکوت» همه جا شنیده می‌شد. روزنامهٔ تایمز در شمارهٔ نوامبر ۱۸۸۰ خود از این کلمه به معنای منزوی ساختن سازمان‌یافته استفاده کرد.
قانون و رابطه ی آن با بایکوت/تحریم
بایکوت بی‌تردید عملی قانونی است. هر کس حق دارد در یک معامله، رابطهٔ اجتماعی، یا دوستی شرکت کند و یا نه. از آنجا که بایکوت عملی داوطلبانه و غیرخشونت‌آمیز است، قانون نمی‌تواند با آن مقابله کند. کسانی که مورد بایکوت قرار گرفته‌اند در طول تاریخ با چند گزینه مواجه بودند:
1. آنها بنیان اقتصادی و احتماعی کافی دارند و می‌توانند منزوی شدن را تحمل کنند.
2. با نیروی مخالف مذاکره کرده و با پذیرش خواسته‌های طرف مقابل به تحریم پایان دهد.
3. و در نهایت با استفاده از نیروی پلیس/ارتش و روش‌های فراقانونی نظیر زور و سرکوب نیروهای طرفدار تغییر حرکت را به نفع خود تمام کند. استفاده از سرکوب و خشونت معمولن در دراز مدت و در صورت استمرار تحریم به سود مردم تمام می شود.
در کشورهای توسعه‌ یافته عموماً بایکوت آزاد است و تنها در مواردی خاص ممکن است محدودیت‌هایی بر آن اعمال شود. به عنوان مثال در آمریکا بایکوت ثانوی غیرقانونی است به این معنا که یک اتحادیه نمی‌تواند از اعضای خود بخواهد شرکتی را که مواد اولیهٔ یک شرکت تحریم شده را تهیه می‌کند، بایکوت کنند. با این حال اتحادیه حق دارد به اعضای خود اطلاع دهد که یک شرکت تحریم را شکسته و با شرکتی تحریم‌شده، دادوستد می‌کند و اعضای این اتحادیه حق دارند هر طور که می‌خواهند دربارهٔ آن تصمیم بگیرند.
چند بایکوت موفق تاریخ:
- جنبشی که بر علیه آفریقای جنوبی در طول دههٔ ۱۹۸۰ در مخالفت با آپارتاید شکل گرفت و موفق به شد که نظام آپارتاید را به زانو در آورد و به قدرت گرفتن جنبش آ. ان. س و نلسون ماندلا گشت!
- یک نمونه ی موفق تحریم (بایکوت) موفق در ایران تحریم تنباکو بود. تحریم تنباکو در واکنش به واگذاری انحصاری امتیاز تنباکو از طرف حکومت ناصر الدین شاه به یک شرکت انگلیسی که در سال ۱۸۹۱ میلادی (مصادف با ۱۲۶۸ خورشیدی) صورت گرفت.
- بایکوت محصولات آمریکایی در چین در راستای تحولات ۶–۱۹۰۵ و در اعتراض به قانونی که علیه مهاجرت چینی‌ها به آمریکا در ۱۸۸۲ تصویب شده بود.
- بایکوت اقتصادی آلمان، توسط کنگرهٔ یهودیان آمریکایی در مارس ۱۹۳۳ به عنوان یک حرکت ضد نازیسم و در حمایت از یهودیان که در لیتوانی، آمریکا، انگلیس و لهستان به اجرا درآمد.
- آمریکایی‌های آفریقایی تبار در زمان جنبش حقوق مدنی آمریکا، در اواخر دههٔ ۱۹۵۰ و دههٔ ۱۹۶۰ برخی کالاها و خدمات را تحریم کردند که مهم‌ترین آن اتوبوس مونتگومری بود.
- تحریم کشورهای عربی علیه اسرائیل و شرکت‌های تجاری که با اسرائیل داد و ستد می‌کردند. هستند شهروندان اروپائی که کالاهای تولید شده در مناطق اشغالی فلسطینی و یا صادره همه ی اسرائیل را بهمین دلیل تحریم کرده اند.

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید.